Όταν τα παιδιά φτάσουν στην ηλικία που πρέπει να παραδοθούν στα χέρια των παιδαγωγών, τότε ακριβώς είναι που πρέπει οι γονείς να εξετάσουν με μεγάλη προσοχή σε ποια κατάσταση βρίσκονται αυτοί οι παιδαγωγοί, μην τύχει κι από λάθος τα παραδώσουν σε ανδράποδα ή βαρβάρους ή τίποτε χαμένα υποκείμενα.

Γιατί αυτό που γίνεται τώρα με πολλούς, είναι πραγματικά γελοίο. Δηλαδή βρίσκουν τους πιο άξιους δούλους κι άλλους τους κάνουν γεωργούς, άλλους ναύκληρους, άλλους εμπόρους, άλλους οικονόμους κι άλλους τοκιστές.

Άμα βρεθεί κανένα ανδράποδο άπληστο και μέθυσο, ανίκανο για οτιδήποτε άλλο, σ’ αυτό παραδίδουν τα παιδιά τους, ενώ ο άξιος παιδαγωγός πρέπει να είναι προσωπικότητα ξεχωριστή, σαν τον Φοίνικα, για παράδειγμα, που ήταν ο παιδαγωγός του Αχιλλέα.

Το σημαντικότερο όμως απ’ όλα είναι αυτό που θα πω τώρα. Για δασκάλους των παιδιών σας πρέπει να παίρνετε εκείνους που η ζωή τους είναι αψεγάδιαστη, η διαγωγή τους ακέραιη και η γνώση τους άριστη· είναι πηγή και ρίζα της ανθρώπινης τελειότητας το να πάρουμε τη μόρφωση που πρέπει.

Όπως οι γεωργοί μπήγουν δίπλα στα φυτά στηρικτικούς πασσάλους, έτσι και οι δάσκαλοι εκείνοι που είναι καλά καταρτισμένοι δίνουν στους νέους συμβουλές και παραινέσεις ώστε να τους στηρίξουν για να βλαστήσουν απ’ αυτούς τα σωστά ήθη.

Πάντως σήμερα είναι να φτύνει κανείς κάποιους πατεράδες που προτού εξετάσουν προσεχτικά ποιοι είναι οι σωστοί δάσκαλοι, άλλοτε από άγνοια κι άλλοτε από αμάθεια ρίχνουν τα παιδιά τους σε χέρια ανθρώπων ασήμαντων και ουτιδανών.

Κι αν μεν το κάνουν από αμάθεια, αυτό δεν είναι και τόσο αξιοκατάκριτο· το απαράδεκτο είναι άλλο. Ποιο; Θα σας το πω αμέσως.

Μερικοί, ενώ γνωρίζουν και το ακούνε κι από τους άλλους ότι κάποιοι δάσκαλοι είναι στην ουσία αμαθείς και κακού χαρακτήρα, ωστόσο τους εμπιστεύονται τα παιδιά τους, είτε επειδή πείθονται από τις κολακείες τους και τα γλυκόλογά τους ή επειδή κάποιοι φίλοι τούς παρακαλούν να τους προσλάβουν.

Ω, Δία και όλοι οι άλλοι θεοί! Μπορεί να λέγεται πατέρας αυτός που αντί να βάζει πάνω απ’ όλα τη μόρφωση των παιδιών του, προτιμάει να κάνει τη χάρη αλλονών; Δεν είχε καθόλου άδικο, λοιπόν, ο Σωκράτης εκείνος της παλιάς εποχής, όταν έλεγε ότι θα ανέβαινε στο ψηλότερο μέρος της πόλης και θα φώναζε:

«Άνθρωποι, τι συμπεριφορά είναι αυτή; Για να αποκτήσετε χρήματα κάνετε τα πάντα, αλλά δεν σας νοιάζει διόλου για τα παιδιά σας που στο κάτω κάτω σ’ αυτά θα τα αφήσετε;»

Εγώ θα πρόσθετα πως αυτού του είδους οι πατεράδες κάνουν κάτι παραπλήσιο: φροντίζουν τα υποδήματά τους, αλλά αφήνουν αφρόντιστα τα πόδια τους.

Έπειτα είναι και πατεράδες που γίνονται τόσο φιλάργυροι ώστε μισούν τα παιδιά τους και για να μην πληρώσουν περισσότερο μισθό στον δάσκαλο, προσλαμβάνουν υποκείμενα που δεν αξίζουν δεκάρα κι έτσι αγοράζουν την αμάθεια σε φτηνή τιμή!

Ο Αρίστιππος με εξυπνάδα και με αστείο τρόπο κορόιδεψε έναν κενόδοξο κι ανόητο πατέρα. Όταν κάποιος τον ρώτησε πόσα λεφτά ήθελε για να μορφώσει το παιδί του, εκείνος απάντησε: «Χίλιες δραχμές».

Ο πατέρας του είπε: «Μα τον Ηρακλή, σαν πολλά δεν ζητάς; Με τόσα αγοράζω έναν δούλο!» Τότε ο Αρίστιππος του αποκρίθηκε: «Τότε άντε ν’ αγοράσεις τον δούλο κι έτσι μαζί με τον γιο σου θα έχεις δυο!»

Είναι, λοιπόν, άτοπο από τη μια μεριά να μαθαίνουμε στα παιδιά να τρώνε με το δεξί χέρι και να τα μαλώνουμε όταν χρησιμοποιούν το αριστερό, και από την άλλη μεριά να μη φροντίζουμε να ακούσουν τα σωστά και καλά λόγια.

Για να συνοψίσω, θα πω (και μάλλον θα φανεί σαν να δίνω χρησμό κι όχι συμβουλή) ότι εν αρχή, μέση και τέλος το σημαντικό είναι η σπουδαία αγωγή, η σωστή παιδεία που συνεργούν και οδηγούν στην αρετή και στην ευδαιμονία.

Τα άλλα αγαθά που υπάρχουν στη ζωή είναι ασήμαντα και ανάξια λόγου. Η ευγενική καταγωγή είναι μεν καλό πράγμα, αλλά είναι αγαθό που το είχαν κατακτήσει οι πρόγονοι.

Ο πλούτος είναι πολύτιμος, αλλά είναι της Τύχης κτήμα, αφού πολλές φορές τον παίρνει απ’ αυτούς που τον έχουν και τον δίνει σε ανθρώπους που δεν ήλπιζαν ποτέ να τον αποκτήσουν· έπειτα, ο μεγάλος πλούτος είναι στόχος αυτών που σουφρώνουν βαλάντια, δηλαδή των κακοποιών στοιχείων, των υπηρετών και των συκοφαντών.

Το πιο σημαντικό είναι πλούτο μπορούν να έχουν και οι χειρότεροι άνθρωποι. Η δόξα είναι μεν σεβαστό πράγμα, αλλά αβέβαιο. Η ομορφιά είναι απ’ όλους επιθυμητή, αλλά κι αυτή βαστάει λίγο. Η υγεία είναι πολύτιμη, αλλά ευμετάβλητη.

Όσο για τη δύναμη, αυτή είναι αξιοζήλευτη, αλλά την τσακίζουν γρήγορα οι ασθένειες και το γήρας. Κοντολογίς, όποιος παινεύεται για τη σωματική του ρώμη, κάνει μεγάλο σφάλμα, γιατί ασήμαντη είναι η δύναμη του ανθρώπου μπροστά στη δύναμη ζώων όπως είναι οι ελέφαντες, οι ταύροι και τα λιοντάρια.

Αντίθετα, η παιδεία είναι το μόνο απ’ όλα τα αγαθά που είναι θεϊκό κι αθάνατο.

Τα σημαντικότερα στοιχεία της ανθρώπινης φύσης είναι δύο: ο νους και ο λόγος. Ο νους κυβερνάει τον λόγο, ενώ ο λόγος υπηρετεί τον νου και βέβαια αυτόν δεν μπορεί να τον αρπάξει η τύχη, να τον αφαιρέσει η συκοφαντία, να τον τσακίσει η αρρώστια ή να τον ρημάξει το γήρας.

Γιατί μονάχα ο νους όσο περισσότερο παλιώνει τόσο πιο πολύ ξανανιώνει, κι έτσι ο χρόνος που όλα τ’ άλλα τα σαρώνει, στο γήρας προσθέτει την επιστημονική γνώση. Έτσι και ο πόλεμος, σαν χείμαρρος όλα τα παρασέρνει και τα σκορπά και μόνο την παιδεία δεν μπορεί ν’ αρπάξει.

Νομίζω πως ο Μεγαρίτης φιλόσοφος, ο Στίλπων, έδωσε σπουδαία απάντηση στον Δημήτριο, ο οποίος αφού ισοπέδωσε την πόλη και πούλησε τους κατοίκους της δούλους, τον ρώτησε μήπως έχασε τίποτε. Ο φιλόσοφος αποκρίθηκε:

«Τι να χάσω; Ο πόλεμος δεν μπορεί να λαφυραγωγήσει την αρετή».

Φαίνεται πως και ο Σωκράτης έδωσε μια παρόμοια απάντηση όταν τον ρώτησε ο Γοργίας, αν δεν κάνω λάθος, τι γνώμη είχε για τον μεγάλο βασιλιά κι αν τον θεωρεί ευτυχισμένο. «Δεν ξέρω τι παιδεία και τι αρετή έχει», είπε, επειδή σ’ αυτά βρίσκει κανείς την ευδαιμονία κι όχι στα υλικά αγαθά που φέρνει η τύχη.

Όπως συμβουλεύω να μη θεωρούμε τίποτε σημαντικότερο από τη μόρφωση των παιδιών, έτσι και πάλι θα πω ότι πρέπει να επιδιώκουμε την καθαρή και αυστηρή μόρφωση και να κρατάμε τα παιδιά μας όσο πιο μακριά μπορούμε από τις ματαιόδοξες επιδείξεις.

Γιατί το να αρέσω στους πολλούς σημαίνει ότι δεν αρέσω στους σοφούς. Αυτό το μαρτυρεί κι ο ίδιος ο Ευριπίδης λέγοντας:

«Γίνομαι άκομψος όταν τον λόγο δίνω στον όχλο,

μα σαν μιλώ στους ομοίους μου φαίνομαι σοφότερος.

Έτσι το θέλει η μοίρα: όσοι είναι φαύλοι

για τους σοφούς, αρέσουνε στον όχλο».

Περί παίδων αγωγής, Πλούταρχος, Εισαγωγή – Μετάφραση στη νεοελληνική Ελένη Κεκροπούλου, εκδόσεις Ενάλιος

© TherapyWave.eu | Source

 

touvla-thumb-large