Ήσυχα, καθαρά, κοιτάζω τον κόσµο και λέω: Όλα τούτα που θωρώ, γρικώ, γεύουµαι, οσφραίνουµαι κι αγγίζω είναι πλάσµατα του νου µου. Ο ήλιος ανεβαίνει, κατεβαίνει µέσα στο κρανίο µου. Στο ένα µελίγγι µου ανατέλνει ο ήλιος, στο άλλο βασιλεύει ο ήλιος. Τ’ άστρα λάµπουν µέσα στο µυαλό µου, οι ιδέες, οι άνθρωποι και τα ζώα βόσκουν µέσα στο λιγόχρονο κεφάλι µου, τραγούδια και κλάµατα γιοµώνουν τα στρουφιχτά κοχύλια των αυτιών µου και τρικυµίζουν µια στιγµή τον αγέρα σβήνει το µυαλό µου, κι όλα, ουρανός και γης, αφανίζουνται.

“Εγώ µονάχα υπάρχω!” φωνάζει ο νους. Μέσα στα κατώγια µου, οι πέντε µου ανυφάντρες δουλεύουν, υφαίνουν και ξυφαίνουν τον καιρό και τον τόπο, τη χαρά και τη θλίψη, την ύλη και το πνέµα.

Όλα ρέουν τρογύρα µου σαν ποταµός, χορεύουν, στροβιλίζουνται, τα πρόσωπα κατρακυλούν σαν το νερό, το χάος µουγκρίζει. Μα εγώ, ο Νους, µε υποµονή, µε αντρεία, νηφάλιος µέσα στον ίλιγγο, ανηφορίζω. Για να µην τρεκλίσω να γκρεµιστώ, στερεώνω απάνω στον ίλιγγο σηµάδια, ρίχνω γιοφύρια, ανοίγω δρόµους, οικοδοµώ την άβυσσο.

Αργά, µε αγώνα, σαλεύω ανάµεσα στα φαινόµενα που γεννώ, τα ξεχωρίζω βολικά, τα σµίγω µε νόµους και τα ζεύω στις βαριές πραχτικές µου ανάγκες.

Βάνω τάξη στην αναρχία, δίνω πρόσωπο, το πρόσωπο µου, στο χάος.

∆εν ξέρω αν πίσω από τα φαινόµενα ζει και σαλεύει µια µυστική, ανώτερη µου ουσία. Κι ούτε ρωτώ δε µε νοιάζει. Γεννοβολώ τα φαινόµενα, ζωγραφίζω µε πλήθια χρώµατα φανταχτερά, γιγάντιο ένα παραπέτασµα µπροστά από την άβυσσο.

Μη λες: “Αναµέρισε το παραπέτασµα, να δω την εικόνα!” Το παραπέτασµα, αυτό είναι η εικόνα. Είναι ανθρώπινο έργο, πρόσκαιρο, παιδί δικό µου, το βασίλειο µου ετούτο. Μα είναι στέρεο, άλλο στέρεο δεν υπάρχει, και µέσα στην περιοχή του µονάχα µπορώ γόνιµα να σταθώ, να χαρώ και να δουλέψω.

Είµαι ο αργάτης της άβυσσος. Είµαι ο θεατής της άβυσσος. Είµαι η θεωρία κι η πράξη. Είµαι ο νόµος. Όξω από µένα τίποτα δεν υπάρχει.

Χωρίς µάταιες ανταρσίες να δεις και να δεχτείς τα σύνορα του ανθρώπινου νου, και µέσα στ’ αυστηρά τούτα σύνορα αδιαµαρτύρητα, ακατάπαυτα να δουλεύεις· να ποιο είναι το πρώτο σου χρέος.

Με αντρεία, µε σκληρότητα στερέωσε απάνω στο σαλευόµενο χάος το καταστρόγγυλο, το καταφώτιστο αλώνι του νου, ν’ αλωνίσεις, να λιχνίσεις, σα νοικοκύρης, τα σύµπαντα. Καθαρά να ξεχωρίσεις κι ηρωικά να δεχτείς τις πικρές γόνιµες τούτες, ανθρώπινες, σάρκα από τη σάρκα µας, αλήθειες:

α) Ο νους του ανθρώπου φαινόµενα µονάχα µπορεί να συλλάβει, ποτέ την ουσία
β) κι όχι όλα τα φαινόµενα, παρά µονάχα τα φαινόµενα της ύλης
γ) κι ακόµα στενώτερα: όχι καν τα φαινόµενα τούτα της ύλης, παρά µονάχα τους µεταξύ τους συνειρµούς
δ) κι οι συνειρµοί τούτοι δεν είναι πραγµατικοί, ανεξάρτητοι από τον άνθρωπο είναι κι αυτοί γεννήµατα του ανθρώπου
ε) και δεν είναι οι µόνοι δυνατοί ανθρώπινοι· παρά µονάχα οι πιο βολικοί για τις πραχτικές και νοητικές του ανάγκες. Μέσα στα σύνορα τούτα, ο νους είναι ο νόµιµος απόλυτος µονάρχης. Καµιά άλλη εξουσία στο βασίλειο του δεν υπάρχει. Αναγνωρίζω τα σύνορα τούτα, τα δέχουµαι µ’ εγκαρτέρηση, γενναιότητα κι αγάπη, κι αγωνίζουµαι µέσα στην περιοχή τους άνετα σα να ‘µουν ελεύτερος.

Υποτάζω την ύλη, την αναγκάζω να γίνει καλός αγωγός του µυαλού µου. Χαίρουµαι τα φυτά, τα ζώα, τους ανθρώπους, τους θεούς σαν παιδιά µου. Όλο το Σύµπαντο το νιώθω να σοφιλιάζει απάνω µου και να µε ακολουθάει σα σώµα. Σε άξαφνες φοβερές στιγµές αστράφτει µέσα µου:

Όλα τούτα είναι παιχνίδι σκληρό και µάταιο, δίχως αρχή, δίχως τέλος, δίχως νόηµα”.

Μα ξαναζεύουµαι, πάλι, γοργά στον τροχό της ανάγκης, κι όλο το Σύµπαντο ξαναρχινάει γύρα τρογύρα µου την περιστροφή του. Πειθαρχία, να η ανώτατη αρετή. Έτσι µονάχα σοζυγιάζεται η δύναµη µε την επιθυµία και καρπίζει η προσπάθεια του ανθρώπου. Να πως µε σαφήνεια και µε σκληρότητα να καθορίζεις την παντοδυναµία του νου µέσα στα φαινόµενα και την ανικανότητα του νου πέρα από τα φαινόµενα πρίν να κινήσεις για τη λύτρωση. Αλλιώς δεν µπορείς να λυτρωθείς.

Απόσπαμα από το βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη “Ασκητική – SALVATORES DEI” εκδόσεις Καζαντζάκη

TherapyWave.eu

Surreal Painting by Beatriz Martin Vidal 13_